Ermeni Emval-i Metrukeleri ile ilgili Genel Değerlendirme1
Bu çalışmanın amacı, sürgün ve ölüme gönderilen Ermenilerin kısaca Emval-i metruke olarak adlandırılan geride bıraktıkları mallarının 1920 sonrası erken Cumhuriyet döneminde, Türk basınındaki izlerini sürmektir. 1920’li ve 1930’lu yıllarda birçok şehir ve kasabada, eğer yağmalanmamış ise, devletin denetime geçen Emvali Metrukeler, açık artırma ile satışa çıkartılmışlar ve bu satış ilanlarına dönemin gazetelerinde yer verilmiştir. Bu çalışma bulabildiğimiz bu ilanlardan zengin bir koleksiyon sunmaktadır. Ve tüm ilanlar, Word belgesine aktarılmış böylece araştırmacılar tarafından kolayca kullanımları olanak haline sokulmuştur. İlanlara her iki dilde, Türkçe ve İngilizce ulaşmak mümkündür.
Bu ilanlar, Türkiye’nin ve onun hukuk sisteminin, bir anlamda Ermeni kültürel, sosyal ve ekonomik zenginliğine el konulması, Ermeni varlığının ortadan kaldırılması gerçekliği üzerine inşa edildiğinin mikro düzeyde bir örneği olarak okunabilirler. 1916 yılında Cemal Paşa’ya, Sis Katalikosluğu ile ilgili bir telgraf çeken Talat Paşa, İttihat ve Terakki’nin Ermenilere yönelik politikasını, onların “vücudunu tamamıyla [ortadan] kaldırmaya yönelik” olduğunu söyler.2 Bu ilanlar, bu politikanın Cumhuriyet döneminde de devam ettiğinin en önemli göstergeleridir.
